Ana içeriğe atla

51-Filistin ve İsrail Jeopolitiği, inAydın, Haziran 2021

Doğu Akdeniz’in belki de en nadide en değerli seslerinden birisi Lübnan asıllı sanatçı Feyruz’dur. Akdeniz’in incisi olarak betimlenen Beyrut’un güzelliğiyle incisi, bölgeye olan duyarlılığı ve sesiyle de kraliçesi Feyruz’dur. Feyruz’un 1971’de yayınlanan ‘Jerusalem in My Heart’ albümünde “Kudüs şehri düştüğünde sevgi geriye çekildi / Ve savaş dünyanın kalplerini mesken edindi. / Apaçık bir öfke geliyor / Ve ben de baştan aşağıya iman doluyum.” sözleriyle betimlediği şarkı belki de Kudüs’ü en iyi anlatan şarkılardan biridir. 

***

Yakın siyasi tarihte olduğu gibi ‘Dua şehri ey Kudüs’ geçtiğimiz günlerde İsrail’in askeri otoritesi ve siyasi varlığıyla tekrardan savaş ve gözyaşının meskeni olmaktadır. Müslüman dünyanın kutsal ayı Ramazan’ın sonlarına doğru başlayan zulüm, Kudüs şehri ve Mescid-i Aksa bölgelerinden Gazze şehrini de içine alan bir bölgeyi savaş alanına döndürmüştür. Filistinli halk İsrail zulmüne karşı canını ve İslam tarihinin kutsal emanetlerini iman ve taşla korumak için canla başla mücadele etmektedir.

 

İsrail’in amacı ve hedefi nedir?

 

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu uluslararası hukuk işlerse Lahey’de Uluslararası Adalet Divanı’nın da terör suçlusu olarak yargılanacak suçları işlemektedir. Üç semavi din için kutsal olan ve dua şehri olan Kudüs’e sahip çıkmak Başbakan Netanyahu’nun tarzıyla olmayacaktır. Şayet İsrail inancı gereği terör devleti olma yolunda giderek Kudüs ve Gazze’de kan gözyaşını hâkim kılmak istiyorsa Hz. İsa’ya Sina Dağı’nda vahyedilmiş ‘On Emir’in’ 6. Maddesi “Öldürmeyeceksin!”’i hatırlatmakta fayda vardır. Netanyahu inancına mı, şeytana mı hizmet etmektedir?

 

Filistin ve İsrail Jeopolitiği

 

Doğu Akdeniz’e kıyısı olan son yüzyılın en önemli sorunlarından birisidir, Filistin ve İsrail sorunu. Filistin Devleti topraklarında halk arasında bilindiği haliyle toprak almayla başlayan süreç, şimdi Filistin’in sığınmacı denilebilecek bir konuma gelmesiyle karmaşık hale gelmiştir. Geçmişte Filistin Devleti’nin misafiri İsrail; şimdi Filistin halkına hükmeden ve zulüm eden İsrail Devleti olmuştur. 

 

Doğu Akdeniz bölgesini değerlendirirken kıyı şeridindeki şehirlerin deniz turizm ve deniz taşımacılığı veyahut ta balıkçılık olarak görmesi normaldir. Normal bir bakışla da görülen olgular onlardır. 

 

·      Peki Doğu Akdeniz’in en önemli adası Kıbrıs’ta yarım asırdır çözümsüz bir Kıbrıs Sorunu vardır? Neden turizm ve deniz ticareti ana gündem değildir?

 

·      Doğu Akdeniz’e kıyısı olan bir diğer şehir de Ortadoğu’nun Paris’i olarak betimlenen Beyrut’tur. Geçtiğimiz aylarda ticaret limanında filmlerde efektlerle görebileceğimiz bir patlama olmuştur. Lübnan devleti siyasi krizlerle kaos ve karmaşa yaşarken nedeni bilinmeyen bir şekilde liman patlamasıyla kaos günlük hayatın olağanı haline gelmiştir. 

 

·      Bir diğer Doğu Akdeniz’e kıyısı olan ülkede Suriye’dir. Suriye’nin de deniz kıyısı olan bölgeleri Suriye iç savaşının etkisi altında kalmıştır. Rusya’nın egemenliğinde siyasi statüsü tam netlik kazanmadan Doğu Akdeniz’e komşuluk yapmaktadır. 

 

·      Kuzey Afrika’da Akdeniz ve Doğu Akdeniz bölgelerine komşuluk yapan iki devlette Mısır ve Libya’dır. İkisi de siyasi çalkantıların ortasında, kaos ve karmaşanın hâkim olduğu denizin komşusu siyasi teşekküllerdir. 

 

Böyle bir bakışla da Doğu Akdeniz bölgesini değerlendirmekte fayda vardır diyerek konumuz olan İsrail ve Filistin jeopolitiğine bakalım. 

 

İsrail: Doğu Akdeniz ve Kızıldeniz’e sınırı vardır. Kızıldeniz’e Akabe körfeziyle bağlanmaktadır. 14 Mayıs 1948’de, David-Ben Gurion öncülüğünde Tel-Aviv’de toplanan Yahudi Millî Konseyi’nde kuruluşu ilan edilmiştir. Lübnan, Suriye, Ürdün ve Mısır dört bir tarafındaki komşularıdır. İsrail toprakları olarak kabul ettikleri alan içerisinde de Filistin toprakları olan Gazze Şeridi ve Batı Şeria’ya komşudur. Başkenti Tel Aviv’dir. Lakin ABD Yahudi lobisi ve Trump’ın tanımasıyla başkenti sözüm ona Kudüs olarak ilan edilmiştir. Avrupa’daki Yahudilerin Arz-ı mev’ut (vâdedilmiş topraklar) üzerine devlet kurma çalışmaları 19. Yüzyılın ikinci yarısında başlamıştır. Britanya’nın desteğiyle Filistin’deki faaliyetleri hızlanmıştır. Theodor Herzl’nin Filistin’de bir Yahudi Devleti kurulma çalışmalarına başlamasıyla da bugünkü haline alan süreç başlamıştır. Günümüze gelindiğin de İsrail Devleti Ortadoğu da siyasi ve ekonomik bir güç olarak varlığını sürdürmektedir. İsrail’in 2021 tahmini nüfusu 9.305.700’dur. 

 

Filistin: Ortadoğu’da Doğu Akdeniz’e kıyısı olan Filistin bölgesindeki Arap devletidir. İsrail Devleti içerisinde Batı Şeria (İsrail-Ürdün sınırında) ve Gazze Şeridi (İsrail-Mısır sınırında) bölgelerinde fiili olarak hüküm süren resmi adı Filistin Devleti’dir. Başkenti Kudüs’tür. Lakin Kudüs İsrail işgali altında olduğundan dolayı Batı Şeria bölgesinde bulunan Ramallah idari işlerin yürütüldüğü başkent konumundadır. Filistin toprakları 1948’ten önce Mısır ve Ürdün tarafından işgal edilirken 1967’deki Altı Gün Savaşı’ndan sonraysa İsrail tarafından işgal edilmiştir. Filistin’in 2020 Şubat itibariyle nüfusu 5.051.493’tür.  

 

Filistin ve İsrail’in teşekkül ettiğim topraklarda İbranice ve Arapça resmi dil kabul edilmiştir. 

Dua şehri Kudüs bölgesi Filistin topraklarında kalmasına rağmen İsrail tarafından işgal altındadır. Üç semavi din için Kudüs çok önemli bir bölgedir. 

 

Özünde bakıldığın da Kudüs bölgesi ibadet ve duanın elle tutulur gözle görülür insanlık için en önemli yeridir. Yukarıda da belirttiğim haliyle İsrail inancı için mi şeytana taptığı için midir? bilinmez Kudüs için ibadeti silahla ve göz yaşıyla hâkim kılmaya çalışmaktadır. 

 

Ramazan ayı sonrası tekrardan Kudüs dünya siyaset kurumlarının ana konusu haline almıştır. Doğu Akdeniz’e komşu devletlerinde sorunları göz önüne alındığın da Kudüs belki de üçüncü dünya savaşının çıkış sebebi ve yeri olacaktır. 

Bu düşünceyle Kudüs insanlığın ve dünyanın ‘’sıfır’’ noktasıdır. 

Feyruz’un söylediği gibi ‘’Ve savaş dünyanın kalplerini mesken edindi’’

 

Kitap: Prof. Fahir Armaoğlu’nun ‘’Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları’’ adlı eserini okumanız ve kitap arşivinizde bulunmasını tavsiye ederim. 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

107- İyilik ve Kötülük; Azan Bulur!, inAydın, Temmuz 2026

İnsanlık tarihi, başı ve sonu tam olarak kestirilemeyen devasa bir yankı odası gibidir. Evrenin görünmez yasaları, hiçbir eylemi karşılıksız bırakmaz. Bu devasa odada fısıldanan her söz, atılan her adım, kalpten geçen her niyet ve yapılan her eylem, zamanın görünmez duvarlarına çarparak er ya da geç sahibine bumerang gibi döner. Zira iyilik de kötülük de tıpkı bir bumerang gibi, uzun bir uçuşun ardından eninde sonunda çıktığı eli bulur. Dünyanın kendi içinde tıkır tıkır işleyen kusursuz bir adalet mekanizması vardır. Mekanik saat gibi son derece ince ve hassas bir denge de çalışır. Kötülük çoğu zaman gürültülü, gösterişli ve son derece hızlıdır; bu yüzden kısa vadede zafer kazanmış, her şeyi ele geçirmiş gibi görünür. Tarih sayfaları, gücünün zirvesindeyken kibirlenen tiranlar, zalim diktatörler ve başkalarının hayatlarını karartarak yükselenlerle doludur.  Ancak aynı tarih, en yıkılmaz sanılan o büyük yapıların kendi içten çürümeleriyle nasıl bir gecede çöktüğünü de yazar. İnanç s...

106- Ege Denizi'nde Türk-Yunan Dengesi, inAydın, Haziran 2026

Ege Denizi, tarih boyunca jeopolitik önemini korumuş, günümüzde ise " Mavi Vatan " doktrini çerçevesinde Türkiye'nin vazgeçilmez milli güvenlik meselelerinden biri haline gelmiştir. Türk-Yunan ilişkilerindeki krizlerin merkezinde yer alan Ege Adaları ve deniz yetki alanları sorunları, ağırlıklı olarak Yunanistan'ın uluslararası hukuku hiçe sayan maksimalist politikalarından kaynaklanmaktadır. Tarihi antlaşmalar ve güncel stratejik belgeler incelendiğinde, Türkiye'nin tezlerinin ne kadar sağlam ve meşru temellere dayandığı açıkça görülmektedir. Gayri Askeri Statünün İhlali ve Adaların Silahlandırılması   İkili ilişkilerdeki en büyük kırılma noktalarından biri, gayri askeri (silahsızlandırılmış) statüde kalması gereken Ege adalarının Yunanistan tarafından hukuka aykırı şekilde silahlandırılmasıdır. 1923 Lozan Barış Antlaşması ve 1947 Paris Antlaşması ile adaların egemenliğinin Yunanistan'a devredilmesi kesin bir şarta bağlanmıştır:  Bu adalar askeri amaçlarla ku...

1-Doğu Akdeniz’in Kilit Taşı Kıbrıs, Kutlu Sesleniş

Uluslararası ilişkiler ve güvenlik diplomasisi perspektifinden bakıldığında, Doğu Akdeniz havzası tarih boyunca küresel güç mücadelelerinin ağırlık merkezi olmuştur. Ancak, Ocak 2025’ten Nisan 2026’ya kadar uzanan bu kritik dönem, bölgenin jeopolitik karakterine köklü bir değişim getirerek onu enerji rekabeti alanından, yüksek yoğunluklu askeri yığınak ve sürekli bir çatışma cephesine dönüştürmüştür. Bu yeni konjonktür, İsrail ve Filistin ( Gazze ) merkezli bir bölgesel krizle başlamış, ardından Lübnan ve Suriye’deki gerilimlerle derinleşmiş ve 2026 yılı Şubat ayında Amerika Birleşik Devletleri ( ABD ) ile İsrail’in İran’a yönelik başlattığı topyekûn askeri operasyonlarla zirveye ulaşmıştır. Bu süreçte ortaya çıkan ve " Büyük Orta Doğu Savaşı " olarak nitelendirilen kriz, bölgedeki tüm aktörlerin stratejik önceliklerini yeniden tanımlamasına neden olmuştur. Türkiye’nin milli güvenliği açısından bakıldığında, Doğu Akdeniz ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ( KKTC ), yalnızca bir...